Onvoldoende gebruik van mondzorg kan gezondheidsverschillen vergroten doordat vermijdbare mondgezondheidsproblemen onbehandeld blijven. Dit verkennend onderzoek biedt een overzicht van het onvoldoende gebruik van mondzorg, met als doel inzicht te verschaffen in de bevolkingsgroepen die risico lopen op onvoldoende gebruik en welke individuele en structurele belemmeringen hieraan bijdragen.
Er zijn zoekopdrachten uitgevoerd in PubMed en Embase, waarbij de nadruk lag op studies die tussen 2018 en 2025 zijn gepubliceerd in landen met een hoog inkomen en onder bevolkingsgroepen in de leeftijd van 0 tot 65 jaar. Studies die betrekking hadden op onderbenutting van mondzorg kwamen in aanmerking voor opname.
Er werden 79 studies opgenomen. Tot de bevolkingsgroepen die risico lopen op onderbenutting behoorden personen met chronische aandoeningen, plattelandsbewoners, migranten, kinderen, zwangere vrouwen en etnische minderheden. Individuele belemmeringen waren onder meer financiële beperkingen, lage gezondheidsgeletterdheid, angst voor de tandarts en concurrerende gezondheidsprioriteiten, terwijl systemische belemmeringen voor het gebruik van mondzorg onder meer hoge behandelingskosten, gebrek aan verzekering, beperkte beschikbaarheid van zorgverleners en discriminatie waren. Overkoepelende determinanten van onderbenutting waren vaak een laag inkomen, gebrek aan opleiding en wonen op het platteland.
Onderbenutting van mondzorg wordt zelden veroorzaakt door één enkele individuele of systemische factor, maar is veeleer het gevolg van een combinatie van meerdere belemmeringen. Financiële beperkingen, lage gezondheidsgeletterdheid en angst voor de tandarts gaan vaak gepaard met systemische uitdagingen zoals het ontbreken van een verzekering en een tekort aan zorgverleners. Om onderbenutting aan te pakken zijn gerichte, meerlagige interventies nodig die zowel individuele als structurele determinanten in aanmerking nemen om de toegang tot mondzorg te verbeteren.
